APA kaynakça yazımı, akademik dünyada kullanılan en yaygın referans gösterme standartlarından biri olup, bilimsel bir çalışmanın güvenilirliğini ve şeffaflığını sağlayan temel bir unsurdur. APA Kaynakça Yazımı Nasıl Yapılır Bilimsel Alıntı Gösterme Rehberi, özellikle sosyal bilimler alanında araştırma yapan öğrencilerin ve akademisyenlerin çalışmalarını etik kurallar çerçevesinde belgelendirmelerine yardımcı olan kritik bir kılavuzdur. Bilgiye ulaşmanın çok kolay olduğu günümüzde, ulaşılan bilginin kaynağını doğru bir şekilde belirtmek hem emeğe saygı duymak hem de okuyucunun kaynaklara erişimini kolaylaştırmak adına büyük önem taşır.
- APA 7. sürüm kurallarına göre metin içi alıntı yapmayı kavrayacaksınız.
- Kitap, makale ve dijital kaynaklar için kaynakça listesi oluşturmayı öğreneceksiniz.
- Doğrudan ve dolaylı alıntı arasındaki farkları ve uygulama yöntemlerini göreceksiniz.
- Akademik dürüstlük ve intihalden kaçınma stratejilerini geliştireceksiniz.
- APA, American Psychological Association (Amerikan Psikoloji Derneği) tarafından geliştirilmiştir.
- Yazar-tarih yöntemine dayanır; metin içinde yazarın soyadı ve yayın yılı belirtilir.
- Kaynakça listesi, çalışmanın en sonunda alfabetik olarak sıralanmalıdır.
- APA 7 sürümü ile beraber dijital kaynaklar için DOI kullanımı zorunlu hale gelmiştir.
APA Stili Nedir ve Neden Kullanılır?
APA stili, bilimsel yazıların düzenlenmesi, kaynakların gösterilmesi ve tablo/şekillerin sunulması için belirlenmiş kurallar bütünüdür. İlk kez 1929 yılında bir grup psikolog ve antropoloji uzmanı tarafından standartlar oluşturmak amacıyla başlatılmıştır. Günümüzde ise sadece psikoloji değil; eğitim, işletme, hemşirelik ve diğer sosyal bilim dallarında standart kabul edilir. Bu stilin temel amacı, bilginin akışını netleştirmek ve okuyucunun dikkatini dağıtmadan kaynağa odaklanmasını sağlamaktır.
Bilimsel araştırmalarda kaynak göstermek sadece bir kural değil, aynı zamanda bir sorumluluktur. Kendi fikirlerinizle başkalarının fikirlerini birbirinden ayırmak, araştırmanızın ne kadar derinlemesine yapıldığını gösterir. APA formatı, bu ayrımı yaparken belirli bir matematiksel düzen sunar. Böylece dünyanın neresinde olursanız olun, APA formatında yazılmış bir makaleye baktığınızda kaynağın türünü ve tarihini saniyeler içinde anlayabilirsiniz.
Metin İçi Alıntı Gösterme (In-Text Citation)
Metin içi alıntı, okuyucuya bilginin nereden geldiğini metnin akışı içerisinde hemen bildiren kısa bir nottur. APA sisteminde bu işlem “Yazar-Tarih” (Author-Date) yöntemiyle yapılır. Alıntı yaptığınız her kaynak, çalışmanızın sonundaki kaynakça listesinde de mutlaka yer almalıdır. Metin içinde alıntı yaparken iki temel yöntem kullanılır: Anlatımsal (Narrative) alıntı ve Parantez içi (Parenthetical) alıntı.
Tek Yazarlı Çalışmalar
Tek yazarlı bir esere atıfta bulunurken yazarın soyadı ve yayın yılı yeterlidir. Eğer yazarın ismini cümle içinde kullanıyorsanız sadece yılı parantez içine alırsınız. Eğer yazar ismini cümle sonunda kullanıyorsanız hem soyadı hem de yılı parantez içine almalısınız.
Anlatımsal: Demir (2022) yaptığı çalışmada, eğitimin teknolojiyle bütünleşmesinin önemini vurgulamıştır.
Parantez İçi: Teknolojinin eğitimdeki rolü her geçen gün artmaktadır (Demir, 2022).
İki veya Daha Fazla Yazarlı Çalışmalar
Eğer bir kaynağın iki yazarı varsa, her iki yazarın soyadı da her atıfta belirtilir. Metin içinde “ve” kelimesi kullanılırken, parantez içinde “&” işareti (veya Türkçe metinlerde “ve”) tercih edilebilir. Üç veya daha fazla yazarlı çalışmalarda ise APA 7 sürümü ile birlikte büyük bir kolaylık gelmiştir; ilk atıftan itibaren sadece ilk yazarın soyadı yazılır ve yanına “ve ark.” (ve arkadaşları) veya İngilizce metinlerde “et al.” ifadesi eklenir.
- İki Yazar: (Yılmaz ve Kaya, 2021)
- Üç ve Daha Fazla Yazar: (Çelik ve ark., 2020)
Doğrudan Alıntı ve Dolaylı Alıntı (Paraphrasing)
Doğrudan alıntı, bir yazarın sözlerini hiç değiştirmeden, olduğu gibi çalışmanıza aktarmaktır. Bu durumda mutlaka sayfa numarası belirtilmelidir. Dolaylı alıntı (parafraz) ise yazarın fikrini kendi cümlelerinizle özetleyerek aktarmaktır. APA, dolaylı alıntıyı teşvik eder çünkü bu, konuyu ne kadar iyi anladığınızı gösterir. Ancak her iki durumda da kaynağı belirtmek zorunludur.
Doğrudan alıntılarda 40 kelime kuralı vardır. Eğer alıntı 40 kelimeden az ise tırnak işareti içinde metne dahil edilir. 40 kelimeden fazla ise blok alıntı şeklinde, soldan daha içeriden ve tırnak işareti kullanılmadan yazılır. Bu tür uzun alıntılar araştırmanın akışını kesebileceği için sadece çok gerekli durumlarda kullanılmalıdır.
Kaynakça Listesi Hazırlama Kuralları
Kaynakça listesi, çalışmanızın sonunda yer alan ve metin içinde atıfta bulunduğunuz tüm kaynakların tam künyesini içeren bölümdür. Okuyucu, metin içindeki kısa atıfları kullanarak bu listedeki detaylı bilgilere ulaşır. Kaynakça sayfasının başlığı “Kaynakça” olmalı, kalın yazılmalı ve ortalanmalıdır.
Tüm kaynaklar, yazarların soyadlarına göre alfabetik olarak sıralanır. APA formatının en belirgin özelliklerinden biri “asılı girinti” (hanging indent) sistemidir. Bu düzende her kaynağın ilk satırı en soldadır, ancak sonraki satırlar 1.25 cm içeriden başlar. Bu sayede alfabetik listede yazarların soyadları kolayca fark edilebilir.
| Kaynak Türü | Temel Format | Örnek |
|---|---|---|
| Kitap | Soyad, A. A. (Yıl). Kitap adı. Yayıncı. | Can, M. (2021). Modern Eğitim Teknikleri. Alfa Yayınları. |
| Makale | Soyad, A. A. (Yıl). Makale adı. Dergi Adı, Cilt(Sayı), Sayfa Aralığı. | Öztürk, S. (2023). Dijitalleşme. Bilim Dergisi, 12(3), 45-60. |
| Web Sitesi | Soyad, A. A. (Yıl, Gün Ay). Sayfa başlığı. Site Adı. URL | Akın, E. (2022, 15 Mart). Yapay Zeka. Ders Merkezi. https://site.com |
Farklı Kaynak Türleri İçin Yazım Detayları
İnternet çağında kaynaklar sadece kitaplarla sınırlı değildir. Videolar, sosyal medya paylaşımları, raporlar ve podcastler de bilimsel çalışmalarda kaynak olarak kullanılabilir. APA 7, bu çeşitliliğe uygun esnek bir yapı sunar. Özellikle dijital kaynaklarda erişim tarihine genellikle gerek duyulmaz; ancak kaynağın zamanla değişme ihtimali çok yüksekse (örneğin bir Wikipedia maddesi gibi) eklenmelidir.
Akademik Dergi Makaleleri
Makale yazımında en önemli unsurlardan biri DOI (Digital Object Identifier) numarasıdır. DOI, dijital ortamdaki bir makaleye kalıcı olarak ulaşılmasını sağlayan bir kimlik numarasıdır. Eğer makalenin bir DOI numarası varsa, kaynakçanın sonunda mutlaka bir URL köprüsü şeklinde verilmelidir. Dergi isimleri ve cilt numaraları her zaman italik yazılmalıdır.
Web Kaynakları ve Haber Portalları
Web sitelerinden alıntı yaparken yazar ismi bulunamayabilir. Bu durumda kurum adı yazar yerine geçer. Eğer hiçbir tarih bilgisi yoksa “t.y.” (tarih yok) kısaltması kullanılır. Web adresleri kopyalanırken aktif bağlantı (link) olarak bırakılması, dijital okumalar için kolaylık sağlar. Ancak basılı bir ödev teslim edecekseniz altı çizili mavi linkler yerine sade siyah metin tercih edilebilir.
Çeviri Kitaplar
Bilimsel araştırmalarda çeviri eserlerden sıkça yararlanılır. Çeviri bir kitabı kaynak gösterirken, orijinal yazarın isminden sonra parantez içinde çevirmenin ismine de yer verilmelidir. Kaynakçanın sonunda ise eserin orijinal yayımlanma yılı mutlaka belirtilmelidir. Bu, bilginin tarihsel bağlamını korumak açısından önemlidir.
Piaget, J. (2015). Çocuğun Zihinsel Gelişimi (H. Portakal, Çev.). Cem Yayınevi. (Orijinal eserin basım tarihi 1964).
APA Formatında Sayfa Düzeni
Sadece kaynakça değil, tüm ödevin veya makalenin APA standartlarına göre düzenlenmesi gerekebilir. APA 7, profesyonel yazılar ve öğrenci yazıları için iki farklı kapak sayfası formatı sunar. Genel kurallar şunlardır: Her kenardan 2.54 cm (1 inç) boşluk bırakılmalıdır. Yazı tipi olarak Times New Roman (12 pt), Arial (11 pt) veya Calibri (11 pt) gibi okunaklı fontlar seçilmelidir. Metin iki yana yaslanmamalı, sola dayalı olmalıdır. Satır aralığı ise tüm metinde (kaynakça dahil) çift (2.0) olmalıdır.
Sayfa numaraları tüm sayfaların sağ üst köşesinde yer almalıdır. Başlıklar hiyerarşik bir yapıda olmalıdır. Örneğin, birinci derece başlıklar kalın ve ortalı, ikinci derece başlıklar kalın ve sola dayalı yazılır. Bu düzen, okuyucunun metindeki mantıksal bölümlendirmeyi bir bakışta anlamasını sağlar.
Pratik Yapma Zamanı
Öğrendiğiniz bu kuralları pekiştirmenin en iyi yolu, kendi kaynakçanızı manuel olarak oluşturmaya çalışmaktır. Otomatik kaynakça oluşturma araçları (Zotero, Mendeley gibi) çok faydalı olsa da, bazen hatalı veri çekebilirler. Kuralları bilmek, bu araçların yaptığı hataları düzeltmenize olanak tanır. Bilimsel bir rapor yazarken APA kurallarına uyduğunuzda, çalışmanızın akademik ciddiyeti bir üst seviyeye taşınacaktır.
- APA 7 formatına göre, metin içinde 3 veya daha fazla yazarlı bir esere ilk atıf nasıl yapılır?
- Kaynakça listesinde eserler hangi kritere göre sıralanır?
- Doğrudan alıntılarda tırnak işareti dışında belirtilmesi zorunlu olan bilgi hangisidir?
- Bir web kaynağında yayın tarihi bulunamadığında hangi kısaltma kullanılır?
- Kaynakça listesinde “asılı girinti” (hanging indent) ne anlama gelir?
- APA, bilimsel yazımda standartlaşmayı sağlayan bir yazar-tarih sistemidir.
- Metin içinde kısa atıflar, kaynakça listesinde ise detaylı künyeler yer alır.
- Kitap ve dergi isimleri her zaman italik yazılmalıdır.
- Doğrudan alıntılar için sayfa numarası verilmesi zorunludur.
- En güncel sürüm olan APA 7, dijital kaynaklara ve çok yazarlı eserlere kolaylık getirmiştir.
