Yedi Meşaleciler Kimlerdir ve Şiir Anlayışları Nedir

Yedi Meşaleciler, 1928 yılında Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı’nda Beş Hececiler’in sığlaşan ve basmakalıp bir çizgiye çekilen şiir anlayışına tepki olarak doğmuş, edebiyatımızda bildiri (manifesto) yayımlayan ilk Cumhuriyet dönemi topluluğu olma unvanını kazanmıştır. Yedi Meşaleciler ve şiir anlayışlarını öğrenmek, Cumhuriyet dönemi öz şiir (saf şiir) geleneğinin gelişimini anlamak ve YKS edebiyat sınavlarında sıkça karşımıza çıkan bu önemli edebi hareketi kavramak açısından kritik bir role sahiptir.

Yedi Meşaleciler Kimlerdir ve Nasıl Ortaya Çıkmışlardır?

Cumhuriyet’in ilanını takip eden süreçte Türk edebiyatı hızlı bir kabuk değişimi içindeydi. 1920’li yılların ortalarında edebiyat dünyasında egemenlik kuran Beş Hececiler, Millî Edebiyat akımının rüzgârıyla hece ölçüsünü yaygınlaştırmış ve memleketçi şiirler kaleme almaya başlamıştı. Ne var ki zamanla bu tutum kendini tekrarlayan bir kalıba dönüşmüş, şiirde aşırı duygusallık ile sığlık baş göstermişti.

Tam da bu evrede, Galatasaray Lisesi ve İstanbul Üniversitesi çevresinde yetişen yedi genç yazar, edebi ortamdaki tıkanıklığı aşmak hedefiyle birleşti. 1928 yılında ortaklaşa yayımladıkları “Yedi Meşale” adlı kitap, edebiyat dünyasında geniş yankı uyandırdı. Bu ilginin verdiği ivmeyle hareket eden topluluk, yayın faaliyetlerini “Meşale” adlı dergi etrafında sürdürmeye karar verdi.

Yedi Meşaleciler; Fecr-i Âti’den sonra Türk edebiyatında bildiri (manifesto) yayımlayan ikinci, Cumhuriyet Dönemi’nde ise ilk topluluk unvanını taşır. Edebiyat sahnesine iddialı bir giriş yapan bu gençler, memleketçi şiirin daralan sınırlarını aşmayı ve Türk şiirine Avrupai bir estetik kazandırmayı hedeflemekteydi.

Yedi Meşaleciler Temsilcileri ve İsim Kodlaması

Yedi Meşaleciler topluluğu; altı şair ve bir öykü yazarı olmak üzere toplam yedi isimden oluşur. Derslerde ve sınavlarda bu sanatçıları kolayca hatırlayabilmeniz için oldukça pratik bir hafıza tekniği bulunmaktadır.

1. Ziya Osman Saba (1910 – 1957)

Topluluğun benimsediği şiir çizgisine ömrü boyunca en sadık kalan sanatçıdır. Şiirlerinde ev ve aile sevgisini, çocukluk anılarını, küçük mutlulukları, Tanrı’ya kulluğu ve ölüm fikrini derin bir hüzün ile samimiyet harmanıyla işlemiştir. Öz şiir (saf şiir) anlayışının güçlü bir temsilcisi olan sanatçı, ağırlıklı olarak hece ölçüsünü tercih etmiş, son dönemlerinde ise serbest biçimlere yönelmiştir. En bilinen eserleri Sebil ve Güvercinler ile Geçen Zaman‘dır.

2. Yaşar Nabi Nayır (1908 – 1981)

Grup içinde şairliğinden ziyade yayıncılık ve kültür adamı kimliğiyle öne çıkan bir isimdir. Türk edebiyatının en uzun soluklu yayını sayılan Varlık Dergisi‘ni ve Varlık Yayınları’nı hayata geçirerek edebiyat dünyasına sayısız genç yetenek kazandırmıştır. Şiirin yanı sıra tiyatro, roman ve deneme türlerinde de kalem oynatmıştır. Öne çıkan şiir kitapları Kahramanlar ile Onar Mısra‘dır.

3. Sabri Esat Siyavuşgil (1907 – 1968)

Şiirlerinde empresyonist (izlenimci) bir tavır benimseyen sanatçı, çevresini ve dış dünyayı adeta bir ressam titizliğiyle, canlı renklerle tasvir etmiştir. Genç yaşta şiir yazmayı bırakıp psikoloji ve pedagoji alanlarında profesörlük unvanı alarak akademik kariyerine odaklanmıştır. Tüm şiirlerini Odalar ve Sofalar başlığı altında bir araya getirmiştir. Fransız edebiyatından kazandırdığı usta işi çevirilerle de tanınan yazar hakkında bilgi tazelemek isteyenler için Garip Akımı Şiir Anlayışı ve Temsilcileri Nedir rehberi, konuyu farklı bir açıdan ele alır.

4. Cevdet Kudret Solok (1907 – 1992)

Edebiyat yolculuğuna şiirle adım atsa da sonraki yıllarda inceleme, edebiyat tarihi araştırmaları, oyun ve roman yazarlığıyla ün kazanmıştır. Şiirlerinde bireysel hüzünleri ve karamsar duyguları işleyen sanatçı, Türk edebiyatı metinleri üzerine hazırladığı kaynak eserlerle kültür dünyamıza kalıcı katkılar sağlamıştır. Şiir türündeki verimlerini Bir Birinci Perde adlı kitapta toplamıştır.

5. Vasfi Mahir Kocatürk (1907 – 1961)

Grubun diğer üyelerinden farklı olarak Fransız sembolizminden değil, Türk saz şiiri geleneğinden ve kahramanlık motiflerinden beslenmiştir. Coşkulu, epik (destansı) şiirleriyle tanınan sanatçı; hece ölçüsünü ustalıkla kullanmış, edebiyat tarihi ve antoloji alanında değerli araştırmalara imza atmıştır. Önemli şiir kitapları Tunç Sesleri, Bizim Şiirlerimiz ve Ergenekon‘dur.

6. Kenan Hulusi Koray (1906 – 1943)

Yedi Meşaleciler topluluğunun tek hikaye (öykü) yazarıdır; hayatı boyunca hiç şiir kaleme almamıştır. Cumhuriyet Dönemi Türk öykücülüğünde korku ve fantastik ögeleri işleyen ilk kalemlerden biri sayılır. Gazetecilik mesleğini de yürüten yazar, genç yaşta tifüs hastalığı nedeniyle yaşamını yitirmiştir. En tanınmış öykü derlemesi Bahar Hikayeleri‘dir.

7. Muammer Lütfi Bahşi (1903 – 1947)

Topluluğun edebi varlığı en zayıf kalan ve görece az tanınan üyesidir. Sanat hayatının başında aruza yönelmiş, daha sonra hece ölçüsüne geçerek millî ve duygusal temalı şiirler yazmıştır. Eserlerini bir kitapta toplamadan edebiyat dünyasından çekilmiştir.

Yedi Meşalecilerin Şiir Anlayışı ve Temel Özellikleri

Yedi Meşaleciler, yayımladıkları manifesto ile dönemin egemen şiir çizgisine sert eleştiriler yöneltmiş, benimsedikleri estetik ilkeleri kamuoyuna duyurmuşlardır. Grubun sanat anlayışını biçimlendiren temel nitelikler şunlardır:

• Canlılık, Samimiyet ve Daima Yenilik: Topluluğun temel parolası olan bu ilkeler, şiirin kalıplaşmış basmakalıp söylemlerden arındırılması gerektiğini vurgular.
• Sanat Sanat İçindir: Şiiri toplumsal bir propaganda ya da öğretici bir araç saymamış, doğrudan estetik hazzı odağa almışlardır.
• Fransız Sembolizminin Etkisi: Beş Hececiler’in yüzeysel buldukları yaklaşımına alternatif olarak Paul Verlaine, Stéphane Mallarmé ve Charles Baudelaire gibi Fransız sembolistleri rehber edinmişlerdir.
• Gözlemci ve İzlenimci Yaklaşım: Dış dünyaya ve nesnelere dikkatli bir gözlemle eğilmiş, bu gözlemleri şahsi duyarlılıklarıyla renklendirmişlerdir (özellikle Sabri Esat Siyavuşgil).
• Öz Şiir (Saf Şiir) Eğilimi: Biçim mükemmelliğine, imge zenginliğine ve ahenge büyük önem vermiş; şiir dilinde yalın ve katıksız bir estetiğe ulaşmayı amaçlamışlardır.

Yedi Meşaleciler Edebi Bildirisi (Manifestosu)

Yedi Meşale kitabının önsözü olarak kaleme alınan bildiri, genç yazarların sanat felsefesini açıkça ortaya koyar. Metinde öne çıkan temel düşünceler şunlardır:

1. Son dönem Türk edebiyatı renksizleşmiş, birbirinin tekrarı olan duyarlıklara hapsolmuştur.
2. Şiirde memleket edebiyatı yapmak adına edebi kaliteden ve estetikten ödün verilmiştir.
3. Sanatçı, kendini sınırlandırmamalı; özgürce ve içinden geldiği gibi “canlı ve samimi” yazmalıdır.
4. Edebiyata sürekli yeni ufuklar katmak ve “daima yenilik” peşinde koşmak temel bir görevdir.

Yedi Meşaleciler ile Beş Hececiler Karşılaştırması

Yedi Meşaleciler’in şiir anlayışını daha iyi kavramanın en pratik yolu, onları tepki gösterdikleri Beş Hececiler ile karşılaştırmaktır. Aşağıdaki tablo iki grup arasındaki temel farkları özetlemektedir:

Yedi Meşaleciler Şiir Örneği ve Tahlili

Grubun edebi estetiğini en belirgin biçimde yansıtan isim kuşkusuz Ziya Osman Saba’dır. Sanatçının şiirlerindeki içtenlik, ev huzuru ve mekân tasvirleri Yedi Meşale anlayışının en olgun meyvelerini oluşturur.

Yedi Meşaleciler Neden Dağıldı?

İddialı vaatler ve yenilik sloganıyla yola çıkan Yedi Meşaleciler, ne yazık ki uzun soluklu bir birliktelik sergileyememiştir. 1928 yılında biçimlenen grup, henüz ilk yılın sonlarına doğru çözülme sürecine girmiştir. Bu hızlı dağılışın arkasında yatan temel etkenler şunlardır:

• Ortak Bir Estetik Çizgide Buluşamama: Genç edebiyatçılar Beş Hececiler’e karşı durma noktasında uzlaşsalar da ortak bir sanat teorisi çevresinde kenetlenmeyi başaramadılar. Nitekim Vasfi Mahir epik-millî çizgiye meylederken Sabri Esat izlenimci, Ziya Osman ise mistik-bireysel temalara yönelmekteydi.
• Yayın Organının Kapanması: 1928’deki Harf İnkılabı sürecinde eski harflerle basılan Meşale Dergisi ekonomik ve yayınsal engellerle karşılaşarak 8. sayısında yayın hayatına veda etti. Bir yayın organından yoksun kalan grup kısa sürede dağıldı.
• Teori ile Pratik Uyuşmazlığı: Bildirilerinde yenilik sözü vermelerine karşın, pratikte Beş Hececiler’in hece şiiri geleneğinden radikal bir kopuş gerçekleştiremediler.

Öğrendiklerinizi Pekiştirin

Yedi Meşaleciler konu anlatımını tamamladınız! Şimdi öğrendiklerinizi sınamak ve eksiklerinizi görmek için hazırladığımız pratik sorulara göz atabilirsiniz.